มาเล่นเครื่องเสียงกันเถอะ

โดย นิวัต พุทธประสาท

1.

มีเพื่อนหลายคนถามผมว่า การฟังเพลงเพื่อการพักผ่อน หรือฟังเพลงสักเพลงหนึ่งต้อง “เล่นเครื่องเสียง” ด้วยหรือเปล่า การฟังเพลงจะใช้วิทยุหูหิ้วธรรมดาฟังได้ไหม หรือจะใช้เครื่องประเภทคอมโป้ที่ขายเป็นชุด ๆ ตามห้างฯ จะได้ไหม มันจะต่างจากเครื่องเสียงในราคาแพงระยับกันมากน้อยเพียงใด แล้วจะต้องลงทุนขนาดไหน (เพราะท่านคงเคยได้ยินว่าชุดเครื่องเสียงบางชุดราคาเป็นแสนเป็นล้าน) แล้วเงินที่ท่านต้องจ่ายออกไปจะคุ้มค่าไหม หรือถ้าคนธรรมดาอยากจะฟังเพลงทำไมต้องเรื่องมากด้วย ฟังจากเครื่องเสียงธรรมดาจะได้หรือเปล่า คำถามเหล่านี้เป็นคำถามที่ผมมักถูกถามมากที่สุด

สำหรับคนเล่นเครื่องเสียงที่มีใจปฎิพัทธิ์ต่อเสียงดนตรีนั้นมาจากสองสายธารเท่านั้นครับ ผมจะไม่นับรวมคนที่ “เห่อ” ตามเพื่อน เชื่อตามเซียน เลียนตามแฟชั่น โดยไม่มีใจ “รัก” เสียงดนตรีเป็นทุน แต่อยากเล่นเครื่องเสียงเพราะว่าเล่นตามเพื่อนบ้าง เล่นตามแฟชั่นบ้าง ซึ่งผมว่าแม้สักวันเขาจะรักดนตรี แต่เวลานั้นเขาก็บอบช้ำกับการค้นหาว่าเขาชอบเสียงดนตรี หรือชอบเสาะหาเครื่องเสียงกันแน่

สำหรับคนที่เล่นเครื่องเสียงกว่าหกสิบถึงเจ็ดสิบเปอร์เซ็นต์จะเป็นพวก Music Lover หรือแปลเป็นไทยได้ความว่า “คนชอบฟังเพลง” มาก่อน คนชอบฟังเพลงนี้ก็จะแบ่งสัดส่วนตามแนวเพลงต่าง ๆ ออกไป บางคนอาจจะชอบฟังเพลงลูกกรุง บางคนลูกทุ่ง บางคนเพลงฝรั่งฝั่งพ๊อพ บางคนแจ๊ซ บางคนคลาสสิก แล้วแต่ความชอบส่วนตัว คนเหล่านี้ผมเชื่อว่าเขาฟังเพลงจากเครื่องเสียงใด ๆ ก็ได้มาก่อน ตั้งแต่วิทยุหูหิ้วไม่กี่สิบบาทจนถึงคอมโป้ราคาเป็นหมื่น แต่เมื่อมาถึงจุดหนึ่ง คนกลุ่มนี้ได้รู้จักเสาะหาแหล่งกำเนิดโปรแกรมที่มีคุณภาพมากขึ้น เช่นวันหนึ่งเขาอาจจะไปพบกับชุดระดับมิดเอ็นด์เข้า เพลงที่เขาเคยฟังมาก่อนหน้านี้ มีความแตกต่างไปจากเดิม เริ่มตั้งแต่รายละเอียดของดนตรีที่เขาไม่เคยได้ยินจากวิทยุหูหิ้ว เสียงดนตรีที่เป็นวงดนตรีจริง ๆ มีความสด มีความใหญ่ มีความกว้าง เมื่อได้เครื่องเสียงดีมีคุณภาพ การฟังเพลงก็มีความสุขเพิ่มมากขึ้น และจากการเป็นมิวสิคเลิฟเวอร์คนเหล่านี้ก็จะกลายเป็นคนเล่นเครื่องเสียงไปอีกเส้นทางหนึ่งโดยอัตโนมัติ

ส่วนคนอีกกลุ่มหนึ่งที่มาเล่นเครื่องเสียงน่าจะมาจากการคนที่รักเรื่องอิเลคโทนิก รักไฟฟ้า รักเทคโนโลยี คนเหล่านี้ชอบเครื่องเสียงเพราะความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยี คนเหล่านี้ชอบลอง ชอบปรับเปลี่ยน ชอบเล่นกับการดัดแปลง เพื่อค้นหาว่าเครื่องเสียงจะสามารถไปสู่เส้นทางสุดยอดได้หรือไม่ นั่นคือเครื่องเสียงจะเปล่งเสียงสำเนียงของมันให้เคียงใกล้กับเสียงดนตรีจริง ๆ ได้แค่ไหน คนเหล่านี้แม้จะไม่ใช่นักฟังเพลงตัวยงในแบบมิวสิคเลิฟเวอร์ ทว่าเมื่อเล่นเครื่องเสียงไปได้สักระยะ อาการซึมซาบกับดนตรีก็จะสิงในคนกลุ่มนี้อย่างถอนตัวไม่ขึ้น คนเหล่านี้จะฟังเพลงทุกแนว เพื่อจะเสาะแสวงหาดนตรีบริสุทธิ์ได้หรือไม่

การเล่นเครื่องเสียงเป็นทั้งศาสตร์และศิลป์ เป็นทั้งการฟังเพลงเพื่อพักผ่อนจากงานที่เหนื่อยหนัก เป็นทั้งงานอดิเรกที่สนุกสนานและทำให้หัวใจชื่นบาน ดังนั้นการเล่นเครื่องเสียงนั้นได้ให้มากกว่าความบันเทิง แต่เป็นการพักผ่อนหย่อนใจที่ให้คุณค่าที่หาค่าเป็นตัวเลขไม่ได้

2.

สำหรับท่านผู้อ่านที่กำลังมองหาเครื่องเสียงสักชุดเพื่อนำมาฟังเพลง ผมอยากให้ท่านลองพิจารณาเบื้องต้นดังนี้ครับ

ประการแรกท่านต้องทราบว่าท่านชอบฟังเพลงแนวไหน เช่นท่านชอบฟังเพลงฝรั่งเก่า ๆ อย่างแนท คิง โคล แฟรงค์ สิเนตร้า หรือเอลวิส เพรสรีส์ บางท่านอาจจะชอบเพลงร็อค เฮฟวี่ เพลงพ๊อพ เพลงแจ๊ซ เพลงไทยวัยรุ่นก็สุดแล้วแต่ หรือถ้าชอบฟังหลาย ๆ แนวก็ได้ไม่ว่ากัน ที่ต้องทราบก่อนว่าท่านฟังเพลงแนวไหน ก็เพื่อที่ท่านจะได้รู้ว่าเครื่องเสียงที่ท่านต้องการนั้นจะต้องซื้อยี่ห้อใด แบบไหน นั่นเอง เพราะเครื่องเสียงแต่ละบริษัทที่ผลิตกันมา แม้จะมีเทคโนโลยีเดียวกัน ทว่าการจูนเสียง ปรับเสียงของผู้ผลิตมีความแตกต่างกัน บางยี่ห้อมีความชำนาญในดนตรีร็อค บางยี่ห้อถนัดดนตรีแจ๊ซ บางยี่ห้อฟังเพลงพ๊อพแล้วไพเราะ ก็แล้วแต่วิศวกรผู้ออกแบบ แน่นอนเครื่องเสียงทุกยี่ห้อควรจะฟังเพลงได้ทุกแนว แต่โดยความจริงแล้วไม่เป็นอย่างนั้น เพราะไม่มีอะไรในโลกนี้ที่เป็นได้ดีทุกอย่าง เพื่อเป็นการลดขั้นตอนของการเลือกเครื่องเสียง แนวดนตรีที่ท่านฟังคือหนทางที่จะนำไปสู่เครื่องเสียงที่ให้เสียงถูกใจท่านนั่นเอง

ประการที่สองเมื่อท่านรู้ว่าท่านชอบแนวเพลงแบบไหนแล้ว ท่านอาจจะลองหาหนังสือเครื่องเสียงมาอ่านว่ามียี่ห้อไหนบ้าง นักวิจารณ์เครื่องเสียงพูดถึงแนวเสียงของเครื่องที่ท่านหมายตาเอาไว้อย่างไร ถ้าถามว่าต้องสนใจสเปคทางวิศวกรรมที่ทางยี่ห้อนั้น ๆ กำกับไว้เพียงไร ตัวเลขจากสเปคเป็นส่วนหนึ่งในการตัดสินใจครับ ดังนั้นคุณอาจจะต้องเรียนรู้ถึง “ค่า” ต่าง ๆ ให้เข้าใจบ้าง เช่นลำโพงคู่ที่หมายตาเอาไว้มีความไวต่อเดซิเบลต่อเมตรในการขับแค่ไหน เพื่อที่คุณจะนำเอาไปจับคู่กับอินทิเกรดแอมป์ของคุณ ซึ่งส่วนนี้มีความสำคัญในกรณีที่เราจะลองเสี่ยงดวงหาคู่ให้กับลำโพงโดยไม่รู้ว่าหน้าตาเจ้าสาวเป็นอย่างไร

ประการที่สามจะเริ่มต้นอย่างไรจึงไม่หลงทาง ต้องบอกว่าเครื่องเสียงชุดแรกของผม แม้จะมีเป้าหมาย แต่ก็ไม่ได้อย่างที่หวัง เหมือนกับที่เราซื้อคอมพิวเตอร์เป็นเครื่องแรกในชีวิตไม่ผิดเพี้ยน ดังนั้นกว่าที่มันจะสมบูรณ์ตามจินตนาการหู ผมคิดว่ามันคงต้องใช้เวลาสะสมพอสมควร ดังนั้นสำหรับท่านที่คิดจะเล่นเครื่องเสียง พึงคิดเสมอว่าอย่าใจร้อน ค่อยเป็นค่อยไป หนทางเสียเงินนั้นไม่ปราณีเราอยู่แล้ว ถ้าจะเสียเงินทั้งที เสียไปทีเดียว อย่าเสียหลายต่อ การตระเวณไปฟังตามโชว์รูมเครื่องเสียงหรือบ้านเพื่อนนั้นเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะคุณจะรู้ว่าตัวเองชอบเสียงแบบไหน ได้ดีกว่าการอ่านรีวิว

เสียงอบอุ่น เสียงกระชับ เสียงหวาน เสียงสด เสียงกังวาน นั้นไม่สามารถบอกได้เป็นรูปธรรม ท่านจะสัมผัสพลังแห่งเสียงได้ด้วยการฟังเท่านั้น ดังนั้นรีวิวตามหนังสือจึงเป็นเพียงการบอกกล่าวเพื่อให้ทราบแนวทางเท่านั้น

3.

เป้าหมายของเครื่องเสียงคือการถ่ายทอดเสียงดนตรีที่เที่ยงตรงจากแหล่งข้อมูลอย่างไม่ผิดเพี้ยน เครื่องเสียงที่ดีจะต้องไม่มีการตกแต่งให้เสียงออกไปในทางใดทางหนึ่ง ความผิดเพี้ยนของเสียงดนตรีที่เกิดจากการตกแต่งนั้น อาจจะทำให้ผู้ฟังไม่สามารถเข้าไปใกล้ความบริสุทธิ์ของดนตรี ผมใคร่ครวญเสมอว่าเครื่องเสียงก็เหมือนร่างทรงของเวทีดนตรีแสดงสด ดังนั้นรูปทรงของเสียงที่ปรากฏน่าจะเหมือนเราฟังเพลงในการแสดงคอนเสิร์ต ทั้งในคาเฟ่ ในห้องแสดงดนตรี ซึ่งเสียงที่ได้ควรจะเหมือนเสียงที่เราฟังสดจากเครื่องดนตรีจริง ไม่ใช่เสียงสังเคราะห์ที่แห้งแล้ง

การเล่นเครื่องเสียงก็ไม่ต่างจากการซื้อตั๋วเข้าไปฟังคอนเสิร์ต เพียงแต่ว่าไม่มีภาพของนักดนตรีให้เห็น ทว่าการฟังเพลงจากเครื่องเสียงก็สร้างอรรถรสให้กับผู้ฟังในอีกรูปแบบหนึ่ง ยิ่งโดยเฉพาะแผ่นซีดีหรือแผ่นเสียงที่ได้รับการบันทึกมาอย่างพิถีพิถัน เรายิ่งเข้าใกล้กับเสียงดนตรีมากยิ่งขึ้น

การเล่นเครื่องเสียงจึงไม่ใช่แค่การซื้ออุปกรณ์ไฟฟ้าธรรมดา แต่เป็นทั้งศาสตร์และศิลป์ที่นักเล่นจะต้องศึกษาอย่างเข้าใจ เล่นมันอย่างถูกทาง เครื่องเสียงเป็นเครื่องมือสำหรับเข้าถึงดนตรี และผมเชื่อว่าเครื่องเสียงจะทำให้คุณรักเสียงเพลงมากขึ้นอีกหลายเท่า